Z/Z magazine  jaargang 12 nummer 7 2003 door Janine van Doorn / fotografie Patricia Ramaer ___________________________________________ Mathilde Santing schilt een appeltje met onze schijntolerantie

"De regenboog claimen en dan zwart/wit gaan denken" Mathilde Santing oud nieuws in lesbo-land? No way. Naast nieuwe muzikale  projecten presenteert Santing steeds weer verrassende stellingen en nieuwtjes.  De theorie over haar biseksualiteit bijvoorbeeld. Niet die van de procentjes  alstublieft: "Als mensen zeggen 'ik ben zoveel procent dit en zoveel procent dat',  denk ik: bij welk laboratorium heb jij het laten testen?"  Een middagje met een dame die muziek zowel als haar religie als haar  seksualiteit beschouwt. "Ik heb mijn artistieke vrijheid bewaakt alsof het  mij seksuele vrijheid was. En andersom."

Mathildes Israelische vriend Zed opent de deur van de studio. Ze is er nog niet, maar hij verteld alvast over het leven met la Santing. Hij ontmoette haar in de sauna en ging meteen voor de bijl. Zed houdt van lesbiennes. Op homomannen is hij minder dol. Die denken dat hij net als Mathilde biseksueel is en accepteren geen nee. Als Mathilde er na een half uur nog niet is, belt hij haar mobiel. Ze is onderweg, en vraagt of hij de rommel voor mij wil verbergen. Dat lukt niet meer: ik zit al midden tussen de theaterrekwisieten, KLM-reclame (haar vader was piloot) en een sandwichboard voor een signeersessie. In de tuin ligt een gesneuvelde conifeer. Een paar minuten later beroet Mathilde Zed met een innige zoen en 'bouviere' Coco met een aai over de bol: "Hi coconut!" Mathilde kijkt verliefd naar Zed: "You look good." Zed draagt een t-shirt met een grote M, door Mathilde ontworpen voor een artiestenvoetbaltoernooi, waar ze wegens bal-angst alleen de catering deed. Hij verdwijnt met de meegebrachte Zij aan Zij, om zijn Nederlands en lesbiaans te verbeteren, en geeft het podium aan Mathilde. Homoseksuele schijntolerantie Een interview met Mathilde Santing is luisteren naar een boeiende monoloog. Ze bedacht zelfs al een kop voor dit artikel, dat gaat over de schijntolerantie van homoseksuelen over biseksualiteit. Was haar switch van vriendin naar vriend hoogverraad voor sommige lesbiennes? "Dat is nooit duidelijk tegen mij gezegd, maar ik vind sowieso dat mensen biseksuelen niet accepteren. Van hetero's had ik niet anders verwacht. Maar bij homo's denk ik echt: de regenboog claimen en dan zwart/wit  gaan denken. Mensen zeggen tegen me 'je bent nu weer hetero'.  Nee!   Ik  ben  altijd biseksueel geweest. Ik wil niet doen  alsof  vorige  relaties  een vergissing  waren. Laatst op een vrouwenavond in het COC zei  een  meisje  tegen  me   'ik  moet van mijn vriendin zeggen dat jij hier helemaal niet mag zijn.  ' Aan  de ene  kant vind ik het belachelijk dat mijn seksualiteit zo'n issue is. Ik  heb  me  in de  eerste plaats altijd opgesteld als  muzikante, altijd  keuzes  gemaakt  die goed  waren voor de muziek en niet voor de commercie. Jullie hadden mij daar  allang  de credits voor moeten geven. Aan de andere kant denk ik: laat maar, dit  is de  consequentie van een wereld waarin liefde en seksualiteit niet  centraal  mogen  staan. Als ik daar een rol in moet vervullen: so be it."

Voor het eerst  brengt  Mathilde haar  zeer  persoonlijke  verklaring  voor  haar 'sterke'  biseksualiteit naar  buiten.  "Ik  heb altijd mijn prive-leven  beschermd omdat ik artistiek goed wilde functioneren. Zo langzamerhand  weet ik dat dat wel goed zit." Ze zet haar theorie uiteen: "Ten eerste ben ik een DES-dochter. Biseksualiteit schijnt  meer voor te  komen  onder  DES-dochters.  Bovendien verloor ik in mijn jeugd  in  korte tijd het  vertrouwen  in  zowel  mijn vader  als mijn moeder.  Mijn therapeute zei  altijd:  'omdat je nog  steeds je  moeder en je vader  wilt hebben, heb je ook een psychologische reden om  biseksueel te zijn.   'Mijn  vader  heeft  een  psychose  gehad, een  korte,  want  hij  maakte uiteindelijk  weer zijn rentree in de cockpit.  Maar  pas vorig jaar  herinnerde ik me weer dat ik mijn  moeder  mijn vader zag  verraden. Dat  zeg ik ook in mijn show 9 levens: 'Verraad vergeet je nooit'. Op de dag dat mijn moeder een lintje kreeg voor haar werk voor familieleden van schizofrene patienten (mijn broer is schizofreen), vertelde ze het me notabene zelf. Toen het gebeurde was ik zeveneneenhalf. We waren op vakantie in Canada. Er kwam een politieauto om mijn vader op te halen. Hij was heel erg aan het schreeuwen. Ik was niet bang voor hem, zoals ik in de show ook zeg: 'Blijf maar bij mij, dan komt alles in orde'. Mijn moeder ging de politieauto in en deed alsof ze meeging, waardoor mijn vader dus naast haar op de achterbank kwam zitten. Toen sloop ze aan de andere kant de auto weer uit," (Mathilde fluistert) "en ze deden de deur op slot. Mijn vader keek me echt zo aan van 'ik ben genaaid', als een dier in een kooi, met van die grote onschuldige ogen.

Dat had ik verdrongen, denk ik. Mijn vader verliezen was al erg genoeg, mijn moeder ook nog verliezen was gewoon teveel. Omdat mijn ouders niet religieus waren, dacht ik dat mijn vader toch echt wel god was en mijn moeder godin En om de godin god zien te verraden! Laatst herinnerde ik me ineens weer dat in die vakantie naar haar keek en dacht: je denkt toch niet dat ik aan zo'n..." Haar stem slaat even over en zwelt dan aan: "..dat ik wat heb aan zo'n waardeloos prutfiguur? Ik heb haar best vergeven. Ik weet dat ze het niet aankon en dat ze voor de veiligheid van de kinderen moest kiezen. Maar het is een van de redenen waarom ik een hekel heb aan heterovrouwen." Antje als kompas Mathilde steekt een sigaret op. Kalm, na dit persoonlijke relaas: "Ik heb jarenlang gezegd dat ik biseksueel een rotwoord vond. Tot ik erachter kwam dat het geen rotwoord maar een rotsituatie is. Ik heb er erg onder geleden en zoveel fouten gemaakt, ik heb lange tijd tegen een vriendin gelogen. Pas toen ik voor de tweede keer verliefd werd op een vrouw, op Antje, dacht ik: gelukkig het is echt waar." Antje heeft ze na de breuk lang niet gezien, maar sinds een paar maanden hebben ze weer contact. "Hartstikke gezellig, ik ben laatst bij haar wezen eten." In 1997 liep Antje een hersenkneuzing op nadat ze bij een ruzie bij een supermarkt tegen de grond geslagen werd. "Die klap bracht onze relatie uit balans." Het was het begin van een grote disbalans in Mathildes leven, net toen ze een rol in de musical Joe had genomen. "Antje was toch een beetje mijn kompas." Aan superlatieven voor haar ex geen gebrek: "Zo'n rustige, lieve, intelligente, gevoelige en humoristische vrouw, zo'n bosvrouw. Een fantastische energie in mijn leven. Dus toen ik het door haar ziekte opeens in mijn eentje moest doen, is me dat niet echt goed afgegaan. Verkeerde beslissingen, verkeerde vriendenkring, verkeerde gewoontes. Het is weer goedgekomen." Ze schaterlacht. "Zed heeft daar een grote rol in gespeeld, die heeft me teruggebracht naar de aarde." Nog net zo roze Haar activiteiten in de homowereld hebben er niet onder geleden nu ze een vriend heeft. Alleen aan de Gay Games doet ze niet meer mee, omdat ze een oorprobleem kreeg door het zwemmen. Als haar agenda het toelaat bezoekt ze homofeesten en onlangs dronk ze nog een wijntje in Saarein. Verder werg Santing gevraagd voor een commissie van de gemeente die 200.000 euro mocht verdelen over burgerinitiatieven. "Ik heb me hard gemaakt voor een aantal homo-initiatievenwaaronder Roze in het Blauw, een homo-organisatie binnen de politie. Die kreeg uiteindelijk een van de grootste geldbedragen." In discussies met vrienden blijft homoseksualiteit een issue. Ze kan zich woest maken over het feit dat Volkert van der G. door het Pieter Baan Centrum niet onderzocht is op homofobie. Ze heeft zelfs een beetje heimwee naar de 'oude' pottenscene. "Toen ik jong was, waren de oudere vrouwen in de lesbische scene superinteressant. Dat waren de leukste, de radicaalste, de grappigste. In die scene waren wij nu de vrouwen geweest met de meest interessante praatjes en nog altijd een radicale instelling in het leven, de oude hippies zal ik maar zeggen." Het dagelijks leven daarentegen verandert altijd als je een andere partner hebt, vindt Santing. "Bij de ene ga je boswandelen en bij de ander ga je in een hotel zitten. Het grootste verschil tussen een lesbische relatie en een relatie met een man is het eten. Met een vrouw pak je een crackertje en een stuk kaas, met een man moet er vlees gegeten worden en moet er een echte maaltijd op tafel komen." Persona non grata Het succes veranderde haar muzikale leven niet echt. "Ik heb zelfs een groot mislukt project achter de rug. Daar weet eigenlijk niemand iets van. Ik zou een musical met Stanley (Burleson) gaan doen, die heb ik zelf uit het raam gegooid. Ik wilde een verhaal maken over biseksualiteit en polygamie, maar niet de feest- en beestversie. Stanley had net zo'n relatie als ik met Antje had, daar hadden we het altijd over en je wilt die veiligheid en intimiteit absoluut niet in gevaar brengen, wat doe je dan met je behoefte aan losbandigheid? Daar had die musical over moeten gaan." Haye van der Heijden schreef een verhaal dat verbeterd moest worden, maar de tijd verstreek. Langzamerhand realiseerde Mathilde zich dat het autobiografisch bedoelde verhaal pervers geworden was. Toen de publiciteitsfoto's gemaakt moesten worden en er 120 voorstellingen geboekt waren, was er nog geen enkele song geschreven, de hoofdreden om niet verder te gaan. De machtige showbizz-mensen speelden een keihard spel toen ze Mathildes 'tegenwerking' voelden. Toen de boel afgeblazen werd, spande Haye van der Heijden een proces tegen Santing aan dat ze ook in hoger beroep won. Gelukkig, anders had ze 135.000 gulden op tafel mogen leggen. Sindsdien is ze in die kringen persona non grata geworden. "Maar van de belangrijkste mensen ben ik niemand verloren. Al mijn muzikanten, geluidsmensen en decorontwerpers heb ik nog." Het heeft haar passie voor musicals niet bedorven. "Ik heb een plannetje, maar dat ga ik nog niet verklappen. Verder ga ik misschien iets met Frank Boeijen doen. Ik heb een keer een duet met hem gedaan, dat was geweldig." Ook met Rita Reijs heeft ze een vergelijkbare ervaring. "Een hartstikke leuk wijf. Wij zijn echt vier handen op een buik, werken met haar is alsof mijn favoriete oma uit Australie over is."

Puzzelen In het najaar gaat ze verder op pad met 9 levens van Mathilde Santing, 100% Nederlandstalig. Aan de luisteraar de klus uit te puzzelen welke song bij Mathilde past: daddy's good little girl, daddy's bad little girl, de moeder, de actrice, de man, de prostituee, de zwarte vrouw, de vrouw met het geheim of de pot. De voorstelling is haar meest autobiografische tot nu toe. "Het moeilijkste dat ik ooit gedaan heb, en op niets ben ik zo trots geweest. Ik was altijd bang of ik het wel kon. Daar ben ik nu overheen. Nu denk ik: Mathilde, het is goed. Want tegen de tijd dat jij iets goed vindt igt iedereen bewusteloos aan de kant, haha."

Mathilde vindt het plotseling tijd voor een whisky-cola light op een buurtterras. Ook daar is ze het gezellige middelpunt van belangstelling. Buurtjongetjes komen vragen of ze vandaag nog muziek heeft gemaakt. Vandaag niet, maar ze is wel naar de kapper geweest - allang niet meer haar eerste manager die hondentrimster was en de hele pottenscene deed. Of ze het mooi vinden? Mathilde schatert als ze in koor 'nee' roepen. Ze is gelukkig in de liefde, muzikaal gezien bruisen er nieuwe ideeen, ze is gezond en traint haar lichaam - ze heeft zelfs spierballen. Een ellendig financieel jaar drukt de pret niet. Als nu nog de wereld in regenboogkleuren gaat denken... Zed heeft haar al een regenboogshirt cadeua gedaan. Hij begrijpt wat ze bedoelt.