Krant op Zondag 1995
tekst Christine Pannebakker
__________________________________________


Balanceren op de grens
Mathilde Santing, een tuttige zigeunerin

"Als je muziek maakt, balanceer je altijd op de grens. Dat maakt je artistiek wel scherp. Maar het is wel moeilijk: jij moet met de billen bloot voor mensen die dat zelf niet hoeven. Ik probeer steeds vaker te zeggen: laat maar gaan. Maar dat lukt niet altijd.
Hoe makkelijk mensen tegen mij zeggen: 'Jij zou zelf eens nummers moeten schrijven'. Dat is alsof er wordt gezegd: 'Je hebt pleegkinderen hè, geen echte'. Dat roept zo'n weerstand in mij op. Want zo is het niet. Zo denk je niet. Voor mij is het een heel diep gevoel. Alsof ik met elk nummer dat ik zing een baby in mijn armen houd."

Mathilde Santing, de Hollandse Lady Crooner. Met haar eerste live cd: Mathilde Choosy Santing Live. Een nieuwe tour: Choosy and The Whole Band. En een nieuwe levenshouding:
"Ik heb geleerd dat je een bepaald niveau eerder bereikt door dingen los te laten. Door op het moment suprème te zeggen: dit is het. Muziek maken was voor mij altijd: hard werken, domineren, regelen, voor alles willen zorgen. Ik zei heel duidelijk: dit wil ik wel, dat niet, dat moet er gebeuren, dat niet. In het begin is het belangrijk om duidelijk te zijn, want je kunt heel veel keuzes maken. Er zijn altijd mensen om je heen die weten welke, die je willen sturen. Voor je het weet, ga je dan plannen van andere mensen verwezenlijken en ervaring opdoen die je niet nodig hebt. Maar nu ben ik op een punt gekomen dat ik muziek wil zien als spelletje. Nou ja: als spel. Dat lukt steeds vaker.

Ik heb altijd hele duidelijke keuzes gemaakt om een reden: omdat ik bang ben, heel bang. En dan ben je zorgvuldig in het kiezen van de mensen om je heen. Ik heb altijd betrouwbare mensen om mij heen gehad. Dat was de eerste eigenschap waarop ik mensen selecteerde. Bullshit, blabla, zul je bij mij niet aantreffen.
De angst voor onbetrouwbare mensen is zo dwingend, daar kun je echt niet overheen stappen. Ik was wantrouwiger dan nodig, soms. Er zijn mensen die mijn wantrouwige houding niet hebben verdiend. Maar ik wilde absoluut niet in een situatie komen waarop ik geen grip had.
Omdat ik in het begin zo duidelijk mijn grenzen heb getrokken, weet ik dat niets me meer van m'n plan kan afbrengen. Ik kan me nu een beetje laten varen, kijken wat er komt. Ik hoef niet meer bang te zijn dat ik met de verkeerde mensen aan de slag ga, want ik zou ze zelf herkennen. Ik zou tijdens de eerste repetitie al denken: dit is niet goed. Dus kan ik ook sneller een risico nemen, naar het buitenland gaan, in het diepe springen.

Muziek heeft mijn leven richting gegeven. Als een kompas. Een gevoel van herkenning: daar wil ik naar toe. Het was er ook als ik het nodig had, gaf steun, blijdschap.
Ik had als meisje behoefte aan een veilige plek om emotioneel te zijn. Later ook, toen ik vijftien, zestien jaar was. Ik vond dat een moeilijke leeftijd. Een tijd waarin ik ongelukkig was. Eenzaam. Dik. voor mij was muziek toen al: voelen, genieten maar tegelijkertijd ook verdriet en eenzaamheid verwerken.

Ik zag laatst een artikeltje in het Parool: muziek als vervanger voor intimiteit. Wat ik mijn hele leven al weet, hadden ze daar onderzocht. En wat bleek? Muzikanten die het sterkst op muziek reageren hebben de meeste moeite met relaties. Ze zijn zo angstig dat ze juist in die veilige abstractie van muziek emotioneel kunnen zijn. Dat vond ik zo herkenbaar."

In 1983 kwam haar eerste cd uit. Sonja Barend ontving haar laaiend enthousiast. "Een nieuwe ster is opgestaan", riep het muziekminnend deel der natie.
"Ik ben toen gaan nadenken: knip, grens; dit is mijn leven. Dit denken mensen van mij en dat is helemaal niet waar. Ik ben geen muzikant, ik ben een oplichter. Wat wil ik dan? Wat is wel waar? Ik was 23 jaar en werd depressief.
Het heeft een paar jaar geduurd, het was een hele moeilijke periode, maar als je een depressie echt goed doorwerkt, komt er een krachtig persoon los. Dat heb je zelf niet in de gaten als je daarmee bezig bent, maar je bent zo eerlijk als je depressief bent. Zo genadeloos eerlijk.
Dat was het moment dat ik besloot alleen goede ervaringen op te doen. Zelf beslissingen te nemen. Ik ben nog steeds met mezelf bezig. Je komt telkens toe aan meer. Aan moeilijkere dingen. Bijvoorbeeld die angst voor intimiteit, dat heb ik nog steeds. Ik weet dat ik daar, misschien net geen peuter, maar in ieder geval een forse kleuter in ben. In het begin kun je dat allemaal niet overzien, dat is teveel. Je moet eerst wat sterker worden.

Soms denk ik: het gaat nu zo goed, maar wat is dat eigenlijk erg. Wat is dat kinderachtig. Ben ik daar pas? Vreselijk. Maar ik moet er ook wel om lachen. Het komt in porties, je laat steeds meer tot je doordringen.
Er zijn meer mensen die zo leven, dat zie ik overal om me heen. Je zoekt verwante zielen, verzamelt mensen om je heen die ook zo leven. De mensen waar ik me bij thuis voel zijn muzikanten, kunstenaars, geen kantoorpersoneel.
Het moet niet te saai worden, niet te gewoon. Ik kan niet tegen non-sfeer: 'er is hier niets aan de hand'. Het hoeft niet altijd over iets te gaan, helemaal niet. Als het maar niet expres nergens over gaat. Je kunt het op een saaie of op een poëtische manier over het weer hebben.
Soms heb ik wel een stemming van: nu even geen problemen meer, geen stress. Maar mocht ik ooit in die situatie komen, zou ik waarschijnlijk ogenblikkelijk problemen en stress organiseren."

De onzekere Santing als voorbeeld voor vrouwen die in haar het vleesgeworden zelfvertrouwen zien.
"Ik weet dat ik voor sommige mensen een voorbeeld ben. Maar ik zit daar niet op te wachten. Ik ben in de muziek gegaan, omdat ik een intensivering wilde en als je praat over hoe anderen mij zien, praat je over vervlakking. Over een plaatje dat ze ervan maken waar ik de diepte in mis.
Ik ben meer dan mijn zelfbewuste image, maar misschien heb ik het in de hand gewerkt, omdat ik ervoor heb gekozen niet alle kanten van mezelf te laten zien. Ik heb altijd opgekeken naar vrouwen die er een dolle boel van maakten. Mijn eerste zanglerares was zo'n feestvierder.
De buurvrouw van mijn ouders was er ook zo een. Heel chique, maar van binnen een zigeunerin. Die vrouwen hadden dat allemaal: iets zigeunerachtigs. Ik denk dat ik dat op mijn manier ook nastreef. Een tuttige uitvoering van de zigeunerin."