www.mathildesanting.info

'Mathilde is vreselijk moeilijk. Voor mij is altijd het beste voorbeeld de Randy Newman-tournee waaraan en door Mojo en door mij vreselijk hard gewerkt is. En als je dan met het voorstel komt, is het eerst ja, dan nee, dan weer ja, dan weer nee. Toen viel Duitsland weg als voorprogramma, en de Scandinavische landen. En toen Frankrijk, Parijs... En wie wil er niet in de Olympia staan? Maar dan moest ze een dag eerder terugkomen van ski-vakantie. Uiteindelijk is er dan toch Engeland uitgekomen, dat ziet ze als de bakermat van het popgebeuren. Daar hebben we er twee gedaan. En Nederland dan, hè, die drie. Maar het commentaar... joh! God, eh... het niet willen inzien dat dit toch een redelijk unieke kans was, maar er meteen van uitgaan dat er wel wat achter zou zitten, zowel van mijn kant als van de platen-maatschappij.'
Wat zou daar dan achter zitten?
'Dat is het eeuwige punt bij Mathilde. Men zal het wel doen uit eigenbelang... die angst, die bekende vicieuze cirkel dat als je aan het één toegeeft er onmiddellijk weer het ander uit volgt.'
Maar is die angst niet gerechtvaardigd?
'In het algemeen vind ik zeker dat artiesten zich teveel laten manipuleren door management en platenmaatschappij. Maar Mathilde zit echt helemaal aan de andere kant. Zo van: Oh God, wat stellen ze me voor, en waarom, en dat louter uit een negatieve optie... Tenminste, dat is mijn gevoel, hoor!'
(fragment uit een gesprek met de ex-manager van Mathilde Santing, Henk Oonk)

'Het heeft voor mij toch geen zin om echt in het circus mee te draaien.'

Vermijd je singles?
'Nee, echt niet. Maar het zit er gewoon niet in. Kijk, een single heeft voor mij één duidelijke consequentie: dat je op de radio gedraaid wordt. En behalve het feit dat ik over zes maanden een papiertje krijg, waar meer geld op staat, dan ik nu over zes maanden verwacht, betekent dat voor mij één ding. De mensen zeggen dan: hee, het gaat goed met jou, hè! Iedereen gaat je dat vertellen.'
Dat vind je niet leuk?
'Nee, ik zeg niet dat ik het daarom laat, maar ik wil er niet op aangesproken worden. Het heeft toch geen zin om echt in het circus mee te draaien, voor mij.'
In de biz leven begrippen als 'verplichting aan je publiek' en 'verantwoordelijkheid' nogal.
'Ja, dat is ook wel een beetje zo.. maar alleen waar je die verbintenis bent aangegaan, niet ... zoals de biz besluit waar jouw verbintenis ligt. Niet achteraf zeggen: nu ben je zo succesvol, nu heb je een bepaalde verantwoordelijkheid. Nee, als je die verantwoordelijkheid hebt, dan ga je die vantevoren aan, dan zit dié in een bepaald budget. En die vorige plaat bij Idiot Records heeft peanuts gekost! Ik had er gewoon geen zin meer in en ik kon er niet meer tegen.'
'Ik wil zelf bepalen in hoeverre ik een bepaalde verantwoordelijkheid heb. Daarom interesseer ik me voor de biz. Zodat ik niet als ontroerende solozangeres steeds verder van huis raak.'
'Dus vond ik dat ik het recht had om te zeggen: ik doe niet mee. Stel dat ik straks een budget krijg van f 50.000, wat volgens mij redelijk is en stel dat de hele boel oploopt tot f 100.000. Als ik dan nog steeds die plaat wil uitbrengen en de maatschappij wil alleen een single, dan zeg ik: hier is de single en wanneer is de foto-sessie? Meteen! Geen enkel punt. Here we go!'
'Ze doen alsof je blij moet zijn dat je een budget hebt gekregen. Nee, nee, nee! Zij mogen blij zijn dat zij het budget mogen voordragen! Snap je? En ik ben hen daar erkentelijk voor - dat ze dat vertrouwen in me hebben. Maar dan spreken we samen af voor hoeveel geld je vertrouwen in mij hebt. f 20.000? Prima, doen we!'
Maar als dat nou niet voldoende is?
'Dan kan ik toch naar iemand anders toegaan ? Dan zeg ik: ik wil voor f 50.000 vertrouwen. Maar dat vertrouwen is de basis. Het is een structuur. Ze zijn inwisselbaar, ik kan ook een andere financier vinden. Het is een budget! Ik wil zelf bepalen in hoeverre ik een bepaalde verantwoordelijkheid heb. Daarom interesseer ik me ook voor de biz. Daar zit de kern.'
Dan moet je zelf weten hoeveel je waard bent.
'Maar daarom moet je ook de biz kennen. Daarom verdiep ik me er ook in, dat is belangrijk voor me. Zodat ik niet als ontroerende solozangeres steeds verder van huis raak.'

Vrijdagmiddag. Amsterdam, oud-Zuid. Een statige buurt, opgetrokken uit huizen voor heren van stand. Ze bewoont een ruim appartement in het huis van haar vader. Dennis Duchart, met wie ze onlangs een duoproduktie het licht deed zien, woont een verdieping lager. Hun samenwerking dateert van jaren her, vertelt de gastvrouw. Dennis (ex-Minny Pops, ex-Tapes - PE) heeft haar min of meer muzikaal opgevoed. Sinds haar eerste, grillige zetten in haar carrière als uitvoerend artieste/zangeres, is Dennis er geweest. Hij speelde mee op haar eerste plaatwerk, componeerde en arrangeerde een nummer op de maxi Hand In Hand. En schreef, componeerde, arrangeerde en produceerde het recente Water Under The Bridge, van Mathilde Santing & Dennis Duchart.
'Het is meer een debuut voor Dennis van wat hij voor mij heeft gemaakt en wat we samen hebben afgemaakt. Dat anderen nou dit op de hoes zetten terwijl er in feite dat in de studio gebeurde, moeten ze zelf maar weten. Maar onze twee namen nu, dat is wat het is geweest. Ik maak straks weer een plaat met anderen, nou, dan heet-ie weer het Mathilde Santing Combo, of zoiets.'
Ze lacht me vriendelijk toe vanuit het gezicht, dat je, eenmaal gezien, nooit meer vergeet. De zangeres, die twee jaar geleden sterk de aandacht trok door het poezelig vertolken van standards en covers uit de rijke historie van pop en swing, en zichzelf modern begeleidde met een computer-ritmebox-synthesizer. De zangeres ook, die vriend en vijand verbaasde met een al te zwakke vinyl-opvolger en rond wie het daarna zo lang stil bleef. Wie niet met een zekere regelmaat de hoofdstedelijke optredens van de Frank Grasso Big Band of een even Amsterdams vrouwencafé aandeed, miste haar. Ik miste haar.
'Ik vind interviews ook helemaal niet leuk! Helemaal niet! Ik kan maar heel moeilijk over mijn muziek praten. Over de inspiratie of zo... dat is het probleem. Ik geef mijn zangeres-zijn vorm. En dan is mijn portie afgelopen, eigenlijk.'
Ze tikt met een aansteker op het tafelblad, ritmisch op de lettergrepen van voor haar belangrijke woorden.
'Ik hoef mijn communicatie met de buitenwereld helemaal niet op een verbale manier vorm te geven. En dan vind je een interviewer tegenover je die zegt: nou wil ik wel eens graag naar binnen. Ik geef een sleutelwoord en dan moet jij reageren. Die bedoeling heeft het altijd, hè? Nou, als je die persoon niet vertrouwt, dan doe je het gewoon niet. Tenminste, ik niet!'

Eigenlijk had ze het nooit zo gepland. Ze was er hoe dan ook nooit op uit om te gaan doen, wat ze nu doet. Een instrument beheersen? Niet echt fanatiek. Ook platen beluisterde ze niet op zo’n manier dat er een zekere ordening ontstaat in wat je al of niet wilt. Zaken als harmonie-leer en notatie-systemen spraken haar niet aan. Ze was niet bezig met componeren, improviseren, optreden. Nee, met niks eigenlijk. De meeste jongens die eraan beginnen weten, hoe stom ze ook zijn, hoe een gitaarversterker werkt. Mathilde niet, hoor!
'Jarenlang zitten mee-repeteren met die band. Jarenlang zitten wachten tot het goed genoeg liep en ik mee kon zingen. Ik wist verder van niets.'
Haar platen zijn voor haar de schetsen van haar beeld een profiel. Maar ze tast rond. Voorzichtig zoekt ze haar eigenzinnige weg door het duister. Ze voelt zich een leerling en die platen zijn haar afgeworpen leerstof, haar stappen. Daar wil ze niet volledig op vastgedrukt worden. Neem nou deze Bridge. Klinkende covers staan er niet meer op, noch die karakteristieke synthesizer. De arrangementen zijn veelal klassiek getint, evenals het gebruikte instrumentarium, waarmee de intimiteit van de plaat versterkt wordt. Ze moet kiezen tussen twee kapiteins/arrangeurs: Dennis Duchhart of Rolf Hermsen (tevens een ex-Tapes-lid - PE). Het werd Dennis, want anders zou ze zich wellicht helemaal als cover-zangeres gevestigd weten en kon ze nooit meer iets radicaal anders doen. Straks gaat ze met Rolf in de slag, opnieuw met covers, want ze heeft er niets op tegen als goede crooner door het leven te gaan.
Maar eerst Dennis, ook al omdat het budget na het dure fiasco van Hand In Hand sterk beteugeld bleek.
'Mijn image verandert niet echt,' zegt de zangeres. 'Voor mij is het een continu gegeven. Als je een plaat maakt, maak je een bepaalde stap af. Al zoekende vertel je af en toe een rond verhaaltje. Dat is dit plaatje ook. Ik weet ook helemaal niet hoever ik kom, hoe lang ik hiermee doorga. Er is voor mij ook geen moment waarop ik zeg: goh, wat zijn we ver gekomen, dit is wat ik altijd al in mijn hoofd had! Nee. Ik heb altijd willen zingen, maar dat had niet echt met een podium te maken. Wel in je meisjesfantasieën, maar die heb je ook over het zwembad.'

'Toen ik huilde in de studio, ging Johan Visser op de grond voor de kachel liggen slapen'

Johan Visser: 'Ieder ander zou verschrikkelijk blij zijn met het succes en alle kansen die je geboden worden. Maar zij is op geen enkele van de mogelijkheden ingegaan. Zij is heel iemand anders. Wat voor de een vanzelfsprekend is, is voor haar juist heel apart. En andersom.'
'Het is regel dat, als je ergens succes mee hebt, je meteen moet proberen te incasseren. Mathilde wilde dat niet. En dat was en is ons idee ook niet. Maar we zijn toch wel weer zoveel platenmaatschappijtje dat we zeggen: wat dan wel? Er moesten toch afspraken komen, over geld en zo. Nou, uiteindelijk ging ze het een en ander zelf ondernemen. Toen was onze rol uitgespeeld. Zonde dat iemand met zoveel talent daar zo nonchalant mee omspringt.'
'Het moeilijke van praten met artiesten die aan een carrière bouwen is, dat je ze soms moet aanraden om het allemaal iets voorzichtiger aan te pakken. Niet zo doorrammen, maar stap voor stap. Holland heeft maar zo'n kleine markt. Als deze plaat, die ze nu uit heeft, niet loopt, dan zie ik haar carrière somber in, ondanks al haar talenten en ook al wil ze nou zus of zo.'
(fragmenten uit een gesprek met Johan Visser, producer van de eerste mini-elpeee, en medeoprichter/eigenaar van Idiot Records, welk label Mathilde Santing na haar vinyl-debuut omwisselde voor het al even kleine Megadisc.)

Ook van deze Bridge is ze niet zonder traan bevallen.
'Maar dat vind ik heel gewoon, in een studio gebeuren dat soort dingen. Als er gezongen wordt, worden er mensen weggestuurd. Je moet performen, hè... Eén van de redenen waarom Annie Lennox zo goed zingt, is dat ze alles zelf opneemt. En meteen een bepaald geluid maakt. Ze zingt en ze heeft het geluid en de stilte, weet je wel? Ze krijgt het geluid cadeau als een plaats waar ze in kan gaan wandelen. Kijk, dat maakt je ademtechniek goed.'
Het liefst zou Til alles zelf opnemen. Nu moest de hele Bridge opnieuw worden geslagen en werd de eerste technicus naar huis gestuurd, het geluid was niet te bewandelen.
'Ze zeggen wel ja, maar hun ja is alleen ja als het contractueel vastligt.'
Je staat in de biz te boek als een moeilijk type wat dat dan ook moge wezen. Hoe is het mogelijk, zeggen ze, dat iemand met zoveel talent daar zo nonchalant mee omspringt?
Lange stilte. Mathilde sluit haar ogen, wendt haar gelaat af. Ze concentreert of beheerst zich.
Dan: 'Het is wel waar, ja...'
Als ik jou zet tegenover dat meisje van Babe, kan ik me voorstellen dat je een stuk lastiger overkomt.
'Nee... Ik weet het niet hoor, wat ik nou moet zeggen. Ik kan op verschillende niveaus uitleggen hoe moeilijk ik wel niet ben. Ten eerste voor de biz, maar dat moet je maar laten voor wat het is. Want ieder gezond mens doet moeilijk tegen platenmaatschappijen in hun huidige vorm. Maar ik ben ook moeilijk voor de pers. Daar heb ik ook niet echt een warme relatie mee. En ook niet met muzikanten of met mijn privé-relaties. En ook niet met mijzelf, dus...'
Visser zegt dat ieder ander blij zou zijn met de kansen die jij kreeg. Jij hebt ze niet genomen.
'Misschien is hij gewoon in zijn kruis getast. Ze bieden je zoiets moois aan en dan zeg jij: ik weet nog niet of ik dat wel zo mooi vind. Want ik weet het gewoon niet! En ik vind het helemaal niet leuk dat ik zo populair ben, terwijl ze zelf allemaal zo graag populair willen zijn. Als je dat afwijst beledig je hun hang naar populariteit!'

Idiot Records, als klein onafhankelijk label, had haar moeten beschermen, meent Mathilde. Maar Visser c.s. liepen te veel aan het handje van grote broer WEA, dat in Mathilde eindelijk een export-artikel van formaat zag. Nee, bezwaar tegen de grote distributie van WEA had ze niet maar wel tegen de consequenties daarvan, de oncontroleerbaarheid vooral.
'En ook dat je geen invloed hebt op de kosten van een plaat of op de oplage. Nee, dat mag niet.
Het is gewoon wachten op de nieuwe Mathilde Santing. Ik had daar gewoon geen zin in.
Ik wil gewoon af en toe een plaatje maken. Eens per jaar wil ik die mogelijkheid hebben, maar die blijft voor mijzelf. Dus als ik een plaat wil maken en jij financiert mij, dan maken we morgen een plaat.'

Tot op heden heeft Mathilde Santing nog geen echte volwaardige elpee, noch een ware hit-single op het hooggeëerd publiek losgelaten, twee poten waarop de biz zich overeind houdt. Ze lijkt voortdurend een slag om de arm te willen houden.
'Maar dat is vanzelf zo gegroeid. Ik heb altijd kleinschalig willen werken. Ik geef mijn handtekening voor twee jaar aan een platenmaatschappij en zij financieren het, dus wil ik me voor die tijd best druk maken om plaatjes op te nemen. Maar meer niet, die deal vind ik genoeg. Daarbij hun artistieke suggesties... die lui weten gewoon niets van mijn kompas. Het is zo moeilijk om uit te leggen hoe je iets wilt aanpakken. Ze zeggen wel ja, maar hun ja is alleen ja als het contractueel vast ligt. Op een gegeven moment kreeg ik contact met Megadisc en natuurlijk gaven die mij een goed contract. Zij weten ook wel dat als een artiest niet in staat is om een plaat te maken, je hoog of laag kunt springen met je contract, die artiest doet het gewoon niet. Verplichting? Ja, maar dat houdt niets in. Weet je, platen maken wordt pas leuk, als je er niet zo'n punt van maakt. Als het niet zo moet.'

'Ze heeft wel eens tegen me gezegd: ik heb mijn buik vol van alles wat met dat hele platengebeuren samenhangt. Daar wil ik niets mee te maken hebben. Misschien stop ik wel een tijdje met muziek maken. Toen had ik zoiets van: als je zo fantastisch bezig bent en een voortreffelijk zangeres bent, hoe kun je daar dan zo makkelijk afstand van nemen? Nou, ze heeft het uiteindelijk niet gedaan.'
'Ik heb het gevoel dat zij absoluut en voor 100 procent eerlijk behandeld wil worden. Ik merk ook dat als ik dingen voor haar regel en haar exact de informatie geef die ze wil hebben, ze daar zeer tevreden mee is. Ik denk dat ze zich het heel erg aantrekt als ze vindt dat er slordig met haar wordt omgesprongen.'
(Fragmenten uit een gesprek met Heddy Biensman, die momenteel Santing's 'Idiot's' belangen behartigt in Frankrijk, waar haar eerste plaat redelijk goed verkoopt)

Mathilde schenkt thee. Haar poezen vechten op de gang. Ze sluit de deur en zegt:
'Als trouwe fans deze nieuwe plaat een eerlijke kans geven, denk ik wel dat ze 'm weer mooi zullen vinden. Maar volgens mij zal het nooit hetzelfde effect hebben van de eerste, het effect van dat soort nummers op die manier gebracht.'
Ze pakt het blad Vinyl en leest op zachte toon een recensie van haar plaat voor. Vrijblijvend, meent de criticus. Ze zucht. Sluit weer even de ogen. Dan, fluisterend:
'Het is verstild. En als je zelf niet in de stilte wilt zitten, doet de stilte niets met jou. Dan wordt het vrijblijvend. Ik heb 'm nu in mijn persoonlijke kennissenkring rondgedeeld, waarbij ik bevestigd word in mijn eigen raad. Luister nou een paar keer, dan weet je de weg. Dus in die zin is het inderdaad een kwetsbare plaat. Zeker op dit punt in mijn carrière... zonder promotie, plus mijn moeilijke reputatie.'
Ik zeg haar plaat gedurfd te vinden, mooi en intiem en Too Much en Turn Your Heart, minder treffend in andere nummers, waar teveel Janis Ian of Billie Holiday om de hoek komen kijken. De plaat is in pieken sierlijk, maar beperkt van vorm.
'Ja, dat is ook mijn zwakke plek. Er zijn echt van die zangeressen waarvan ik zeg: gaat u maar voor, dat doe ik u niet na. Gedurfder, sprankelender, uitgesprokener. Ik ben veel meer de troosteres, ik ben niet echt een entertainer.'

Zij vindt zichzelf, als zangeres veel meer op een zijspoor. In de pop gaat het meer met zijn allen, hè. Omdat je dan ook met mensen in een band zit, heb je al dat verbond van samen een vuurtje stoken en iets nieuws maken. Okay, ze werkt samen met mensen die ook echt uit de pophoek komen dus het blijft er een beetje bij in de buurt.
'Maar ik vind ook dat de meeste zangeressen het zo moeilijk hebben. Ik luister heel veel naar zangeressen. Janis Ian, Joan Armatrading... dat vond ik altijd teleurstellend. Altijd zo specifiek de zangeres, en zo overduidelijk dat ze niet in een band speelden. Bij groepen als Blondie en Siouxsie praat je gewoon over iets anders. Het is ook zo moeilijk om solo-artieste te zijn! Maar ik zou niet weten met wie ik een verbond zou moeten aangaan.'

'Ik sta met een stevige poot in twee werelden, de mannenwereld en de vrouwenwereld'

Vrouwen in een band hebben het gemakkelijker dan solozangeressen, vindt ze.
'Als losse vrouw neem je eerder een identiteit aan, dan wanneer er een persoonlijke verhouding met een band speelt. De buitenkant van vrouwen is toch vaak iets, wat je kunt verwisselen. Dat spelen ze zelf. Daarom is de vrouw ook zo bruikbaar als entertainer. Ze meet zich uiterlijk meteen een nieuwe identiteit aan.'
Santing heeft zich ooit bemoeid met de oprichting van een vrouwenlabel:
'Maar weet je wat het is? Ik moet helemaal geen platenmaatschappijtje spelen, ook niet voor vrouwen. Dat is niet goed voor mij.'
Dan:
'Ik sta met een stevige poot in twee werelden, de mannen- en de vrouwenwereld. Dan bedoel ik echt een vrouwenwereld die mannen uitsluit. Dat maakt mijn situatie gemakkelijker dan voor vrouwen die maar in één van beide werelden rondlopen. Aan de andere kant ben ik ook niet zo'n vrouwelijk type, hè, dus ik hoef niet op te passen dat ik door iemand overheerst word. Ik moet eerder oppassen dat ik zelf niet door de porseleinkast ga.'

'Er zijn minstens twee Mathildes, zo omschrijft ze het in haar werk ook: Mathilde als vrouw en Mathilde als zangeres/muzikante. Als ze alleen is, zonder haar vriendinnen om zich heen, dan is ze heel spontaan en aardig tegen mannen. Maar bij de Newman-tournee werd er door iemand uit haar vrouwenachterban gezegd: hij heeft vrouwonvriendelijke teksten en ze stellen eigenlijk niets voor. Toen ben ik dus echt woedend geworden. Want als je die man ergens niet van kan betichten is het dat die teksten niets voorstellen. Maar Mathilde laat zich door die achterban behoorlijk leiden.'
'We hadden een programma in Duitsland, een soort Sonja. Dan wordt er al meteen van uitgegaan dat dat niet het niveau heeft, dat ze zou willen. Er is geen tv-programma waar ze zichzelf echt in vindt passen. Dan ben je dus heel zorgvuldig met het uitzoeken van die programma's. En als er dan toch als opener een groep komt van 20 lellebellerige dames, die zijn ingehuurd omdat ze er zo aardig uitzien, is het meteen van: jezus, zit ik hier in! Maar ze gaat wel naar Veronica om een of andere prijs in ontvangst te nemen. Met tegenzin, maar toch! Je kunt nooit toezeggen dat ze iets doet, omdat je niet weet hoe ze erop reageert.'
(fragmenten uit een gesprek met Henk Oonk, haar ex-manager)

'Vaak twijfel ik of ik er wel al die moeite aan moet besteden en niet gewoon iets moet hebben van: Jaaa, daaag!'

Mathilde Santing is een vrouw van uitersten. Uit zelfverdediging, en met een knipoog naar het hele maatschappelijk pakket inclusief de man-vrouw-macht-relatie, gaat ze vrouwmoedig haar zakelijke beslommeringen te lijf.
'Ik heb gewoon gezorgd dat ik net zoveel weet als de biz zelf. En dat is het hele spel. Ze hebben informatie, die ze niet aan jou geven, maar alleen aan elkaar. En eh... als je de boel uit elkaar haalt, is er niets nieuws onder de zon.
Het is een medium. Je moet niet vies worden van het medium, waarin je zit. Daarom wil ik ook best een prachtig sprankelende cover zingen, waarom niet? Dat is helemaal het probleem niet. Maar het gaat om die constructie waarbinnen ze voorstellen eens te gaan praten over wat je gaat doen. En even later heb je een plaat uit, waarvan je zelf denkt: tsja...'
Mathilde Santing is een mens van uitersten. Aan de ene kant wil ze eigenlijk niets, aan de andere kant is niets goed genoeg. Haar muziek en verschijning zijn bescheiden decor en glanzende hoofdrol tegelijk. Haar ambities lossen nogal eens op in ambivalentie, met name wanneer ze verzucht dat het een ware opgave is om zangeres te zijn.
'Ik twijfel vaak of ik er wel al die moeite aan moet besteden en niet gewoon iets moet hebben van: jaaaa, daaag! En lekker simpelweg pianospelen en zingen. Maar het is ook wel goed, hoor, om al die dingen te doen, omdat je niet zo snel in de verleiding komt om je prinsessen-status serieus te nemen.'
Mathilde Santing is een vrouw-mens van uitersten. Als de officiële 'spreektijd' voorbij is, hoopt ze 'niet te zeikerig' te zijn overgekomen. Want ze houdt ook erg van wat ze doet en ik weet dat het waar is. Dan verwijst ze me op mijn verzoek naar het toilet. Tegen de binnenkant van de deur zitten wat foto's en knipsels geplakt, waaronder de kop uit een tijdschriftartikel: Greta Garbo: Ik Ben Een Beetje Anders.
En weer weet ik dat het waar is.