NU nummer 1, april/mei 2004 
TEKST: ASTRID THEUNISSEN  fOTO'S: RAY CHRISTIAN / TSP  STYLING: FENNA RIDDERBOS  
MAKE-UP: SANDRA POLLATU VOOR LANCOME  HAAR: LECO  KLEDING: COMPROMIS, AMSTERDAM
______________________________________________________________________________________

Mathilde Santing
heeft nooit beleefd 
willen zijn


‘Zingen

is voor mij

als bidden

of vrijen’



Het meisje met het gouden keeltje mag dan heel lang verlegen zijn geweest, ze heeft altijd haar eigen koers gevaren.
Mathilde Santing (45) kijkt tevreden terug op meer dan 20 podiumjaren. 'Ik heb mijn eigen vrijheid geschapen.'

Ze was 27, schat ze, toen ze voor het eerst in theater Carre stond en terwijl ze in het oogverblindende licht van die talloze lampen keek, dacht ze: dit heb ik eerder gezien. Ze is ervan overtuigd, haar leven als zangeres was voorbestemd. Meer dan 20 jaar staat ze inmiddels op het podium, zingt ze. Fluisterend vertelt ze hoe betoverend een optreden zijn kan, soms, als alles samenvalt: de klanken van de instrumenten en het geluid uit haar mond - een geluid dat haar op dat moment zelf doet verbazen. 'Oooh.' De toonhoogte van haar stem zakt en het volume stijgt wanneer ze bekent dat ze soms in haar vuistje gniffelt als ze denkt aan de mensen, die honderden mensen, die haar voorhielden dat ze haar carrière verkeerd aanpakte. 'Haaa.'
Hoongelach verspreidt zich door de
muziekstudio in Amsterdam Zuid. Als ze was afgegaan op de commerciële adviezen van die mensen zou ze nu rijker
zijn... Wellicht, maar hier spreekt een tevreden dame: 'Ik leef redelijk bescheiden, maar daardoor heb ik zelden concessies hoeven doen..'
 

Presentje

Neuriënd ontkurkt ze een fles witte wijn, vist een bak cashewnoten uit haar tas en een presentje. Het is een cd met liedjes uit haar theatervoorstelling 'De ne9en Levens van Mathilde' waarmee ze vorig jaar op de planken stond. Een bijzondere show. Voor het eerst was haar repertoire volledig Nederlands, voor het eerst ook besloot ze iets meer over zichzelf te vertellen.
Jarenlang heb ik gezwegen over privé-za
ken omdat ik door de pers niet voortdurend geconfronteerd wilde worden met mijn seksuele voorkeur en een zieke vader - terwijl die ooit slechts anderhalve dag psychotisch is geweest. Ik wilde eerst serieus genomen worden als zangeres.' Vorig jaar achtte ze de tijd rijp, en al verpakte ze haar biografie grotendeels in bestaande liedjes van anderen, zij is verlost van een hoop bagage die 'thuis niet bespreekbaar was'.
Herboren voelt ze zich, en de show heeft ge
heel onverwacht nog een mooi cd-tje opgeleverd. 'De geluidsman stelde voor om de laatste twee optredens op te nemen en daar zaten genoeg goed klinkende immers bij voor een plaat - die Sony wel wilde als tussendoortje.' Maar zoals sommige dingen zich plots aandienen, zo gaan soms geplande projecten onverwacht niet door. De musical van Albert Verlinde, gepland voor januari 2005, is wegens te weinig zaalbelangstelling voor onbepaalde tijd uitgesteld. Jammer? 'Ach.. Ik geloof dat het leven gaat  zoals het moet gaan.' Een leven als zangeres lag in de lijn, maar haar carrière heeft ze nooit gepland. 'Een samenloop in omstandigheden heeft me gebracht waar ik nu ben.'

Blonde Bambi

Vijf was ze, toen ze muziekles kreeg van mevrouw Zwart. Zes jaar later mocht ze, na de blokfluitles en de gitaarles en de pianoles, eindelijk op zangles, maar werd ze door de muziekschool direct afgewezen. 'Mijn moeder dacht dat ik griep had, zo ziek kwam ik thuis.' Achteraf bleek dit ongelukkige voorval haar geluk: ze kreeg privé-les bij een lieve, kundige dame. Die leerde Mathilde alles wat er op zanggebied te leren viel: klassiek, jazz, musicals, improviseren. Alleen toen ze op haar 19e met goedgeschoolde stem afscheid nam van haar zanglerares, had ze geen verlangen meer om zangeres te worden. 'Het was de hippietijd, en naar mijn idee klonken alle zangeressen alsof ze tien keer door een andere manager waren aangekleed. Bandjes, die klonken eigen.' Het geklooi in de bandjes van haar twee broers begon en eindigde toen ze die rare machine tegenkwam: een synthesizer met ritmebox. Zo zat ze, ingehuurd door een café-baas, tijdens de Uitmarkt in een rood mantelpak 'la, la, la'-cocktailliedjes te zingen, zo zat ze bij Sonja Barend. Over dat tv-optreden in 1981 is ze jaren na dato nog aangesproken. 'Mensen dachten dat ik een act opvoerde, zo simpel, droog en schuw als ik achter die machine stond... Zelf was ik geschokt bij het zien van die uitzending. Ik zag een blonde Bambi in mantelpak - zo verlegen.' Het verschrikte hertje was wel in een klap beroemd.
'Ja, maar het snelle succes was de belangr
ijkste reden voor een depressie die kort daarop volgde. Ik had het gevoel dat ik, een blond jong ding van twintig, het publiek met een trucje had verleid. Ik beheerste enorm veel zangtechnieken, maar ik voelde me geen echte muzikant. Daarbij waren mijn ouders net gescheiden en na een lange relatie met een man viel ik voor een vrouw, wat nogal verwarrend was.


Therapie

Hoe bent u over deze dip heen gekomen?
'Eerst nam ik de beslissing om een goede muzikant te worden -dat gaf me een beter gevoel over mezelf. En ik ben in therapie gegaan en trof een slimme, niet egotrippende dame. Zij gaf een heldere analyse van mijn situatie en heeft me enorm geholpen. Na drie jaar zei ze: " Je hebt je leven in handen. Kom terug als je voelt dat je slipt." En dat doe ik eens in de zoveel tijd. Het is geweldig om iemand te hebben die je hele verhaal kent. Therapie, ik kan het iedereen aanraden - al moet je wel een goede therapeut hebben.' Heeft de therapeut u ook van uw verlegenheid afgeholpen? 'Mijn verlegenheid is op het podium overgegaan. Ik herinner me dat ik tijdens de tournee 'Breast and Brow' inzag wat voor effect mijn gedrag op het publiek had. Ik was somber en zong van die sferische ellendenummers, hups, achter elkaar, zonder iets te zeggen. Ineens zag ik de mensen in de zaal.' (Mathilde trekt een zuur gezicht, kruist haar armen en deinst terug op haar stoel.) Toen dacht ik: Ik moet nu echt even een grapje maken.' Lachend: 'Naast een serieuze kant heb ik ook een frivole kant, maar niemand had me geleerd hoe ik moest optreden. Ik ben niet naar de Kleinkunst geweest, ik trad nooit op. Mevrouw Zwart regelde wel uitvoeringen, maar daaraan hoefde ik niet mee te doen, want, zei ze tegen de andere leerlingen: daar is Mathilde te verlegen voor. Lief hè.'
Toch beschouwt ze de afwezigheid van podiumkennis niet als een gebrek. 'Door die verlegenheid was ik gefocust op het zingen, heb ik goed leren zingen en daarna kreeg ik er plezier in om met een paar woorden iets origineels te zeggen.'


Kritische houding
Een echte muzikant wilde ze worden en ze stond open voor elk aanbod waarvan ze dacht dat net haar muzikaal verder kon brengen -ongeacht van welke omroep of band het kwam. 'Maar,’ benadrukt ze, 'ik heb altijd een grote artistieke inbreng bedongen. Omdat ik zelf geen songs schrijf, wilde ik in elk geval de vrijheid om mijn liedjes zelf te kiezen.' Haar kritische houding wierp vruchten af, maar leidde ook tot ongevraagd commentaar van buitenstaanders. 'Dom was ik. Niet commercieel. Ik was een product en ik moest de verpakking verkopen, quizzen aflopen en babbelen over mezelf,' Ze snuift. 'Quizzen? Ik ben zangeres!' Nu lacht ze in haar vuistje, destijds kon ze die betweters wel de nek omdraaien. Ze heeft zich altijd gestoord aan deze vrijpostige maatschappij waarin iedereen denkt haar alles te kunnen zeggen en vragen, omdat ze op een podium staat. Werkt zij niet aan mee. 'Ik heb altijd meer tijd gestopt in een optreden dan in de promotie daarvan en ik heb mijn stem gebruikt om te zeggen wat ik denk. Ondanks mijn verlegenheid heb ik nooit beleefd willen zijn. Beleefdheid is een interpretatie van niks, voor een zangeres een onwerkbare gemoedstoestand -ik zou dan als een stewardess staan te zingen. Klinkt zo.' Ze produceert een zijig melodietje. 'Klinkt niet dus.'
Triomf
Ze heeft nooit een manager gehad. Mathilde vaart haar eigen koers, al heeft haar vader wel deels haar richting bepaald. Als piloot was hij zich voortdurend bewust van zijn grote verantwoordelijkheid en heeft hij ook haar geleerd alert te zijn op gevaar. 'Ik was een gewaarschuwd meisje.' Al in haar eerste platencontract laat ze een juridische clausule opnemen, die haar beschermt tegen de grillen van de platenmaatschappij. ‘Toen ik het niet zag zitten om de succesformule van mijn eerste plaat - eenzelfde repertoire met die machine -te herhalen, kon ik daardoor zeggen: ik ga iets anders doen, daag! En als iets een eerste keer lukt, dan pak je het een volgende keer natuurlijk weer zo aan.' Triomf blinkt in haar ogen, ze vult opnieuw de wijnglazen. Misschien heeft ze door haar wantrouwen bepaalde mensen onnodig op een afstand gehouden, misschien had ze meer risico's kunnen nemen, maar kansen laten liggen? Nee. Ze heeft het goed voor elkaar. 'Ik heb mijn studiootje, een eigen band en het eigenaarschap over mijn eigen werk.' (Sony least haar platen.) 'Ik heb mijn eigen vrijheid geschapen.' Haar hele carrière heeft ze uitsluitend leuke projecten gedaan. Ongelooflijk veel verschillende projecten ook. Zowel met liedjes van Janis Joplin als Toon Hermans, zowel met een muziekdansvoorstelling als met 'Joe, de musical' heeft ze op de planken gestaan. Genoten heeft ze, en ze zal nog meer genieten. 'Ik heb nu een mooie leeftijd. Langzamerhand krijg ik het gevoel dat ik alles kan doen op het podium. Direct na een lieflijk lied kan ik een dronkemanssong brengen om vervolgens tijdens een nummer over jaloezie van hartzeer op de grond te vallen. Heerlijk! Ik breng de blos terug op mijn eigen wangen en op de wangen van het publiek.'

Bezinning
 

Na een penode van hard werken volgt steevast een tijd van bezinning, en in die laatste periode verkeert Mathilde momenteel. Ze begint het nieuwe jaar in alle rust. Ze houdt mensen op afstand, geeft af en toe een zangworkshop of masterclass en broedt onderwijl op nieuwe plannen en de invulling van geplande optredens. Zal ze haar lievelingssongs van Leonard Cohen, Roxy Music en Randy Newman ten gehore te brengen als ze medio oktober gaat toeren met het Nederlands Fluitorkest? Ze is er nog niet uit, maar de samenwerking met het fluitorkest verheugt haar, want 'het zorgt voor zo'n prachtig klanktapijt.' Een zangeres met een liedje en melodietje is mooi, maar optreden met bands en orkesten is nog mooier. Ze houdt van rijkdom; van een diversiteit aan klanken, van de samenspraak van instrumenten, de passie die gaat spreken. Ze hoopt op de mogelijkheid om nog talloze dingen uit te proberen met veel verschillende musici. Als ze al haar dromen wil realiseren dan moet ze heel oud worden. En dat is ze ook van plan. 'Zingen, dat is voor mij als bidden of vrijen. En ik wil nog lang zingen, héél lang zingen.'   


Eeuwige leeftijd
'Muziek maken is bij uitstek spelen. Op het podium staan is iets onschuldigs als een slaapkamerfeestje; in pyjama een kussengevecht houden.' Jong, schat ze zichzelf, een jaar of 17,19. Ze kan ook veel jonger klinken dan ze eruit ziet. 'Zing ik Wonderful life, dan hoor je 16-jarig oestrogeen.' Die pré-twintig jaren waarmee ze zich identificeert, zijn voor haar sterk verbonden aan het clubhuisgevoel van jolijt en saamhorigheid. Ze kenmerken ook haar 'kont tegen de krib' -gedrag. 'De associaties bij die leeftijd is ook waar muziek voor mij om draait. Om goede muziek te maken moet je solidair zijn met je bandleden, moet je de speelsheid hebben om iets nieuws te proberen en je niet conformeren aan de commercie.'