www.mathildesanting.info

Al jaren is ze een van Nederlands beste zangeressen. Toch scoorde Mathilde Santing nauwelijks hits en werd ze pas echt een Bekende Nederlander door haar rol in de musical Joe. Maar commercieel succes is niet haar doel. Wel: de sterren van de hemel zingen.

Mathilde Santing (41) heeft New York ontdekt. Ze komt er al jaren, maar sinds kort hebben de bezoekjes een minder vrijblijvend karakter. De zangeres huurt een appartement net buiten Manhatten en wil haar volgende cd opnemen in de Big Apple. Momenteel is ze hard op zoek naar Amerikaanse muzikanten voor een nieuw te vormen band. "In Nederland is het vaak: je bent wel goed, maar je moet niet denken dat je goed bent. In New York kent niemand me. Het is heerlijk om weer eens duidelijk te voelen wie je bent. Overal wordt gemusiceerd en ik ga er naar clubs waar iedereen het podium op mag springen. Dat is zo geweldig."
Om roem is het haar nooit te doen geweest. Als driejarige leerde Mathilde van haar moeder het liedje 'Twee emmertjes water halen'. Dat maakte zo'n indruk dat ze het eindeloos bleef herhalen. En ook toen ze begin jaren tachtig schuchter optrad met de Elka-machine - een synthesizer met ritmebox -, was het uitsluitend het zingen zelf dat telde. "Dat is het beste wat ik in me heb. Bekend zijn hoort daar toevallig bij. Maar als het zonder zou kunnen, zou ik het zo zonder doen. Het is een beetje als jarig zijn. Op je eigen feest heb jij de minste lol."

In interviews heb je vaak gezegd: als je iets over me wilt weten, luister je maar naar mijn muziek. Daaruit blijkt een sterke voorkeur voor bitterzoete nummers. Waarom?
Muziek wordt vaak gebruikt om dingen als het ware glad te strijken, om de stilte op te vullen. Veel zangeressen zingen alsof ze mooie kleren aan hebben. Alsof zingen vooral iets is wat leuk is om te doen. Ikzelf vind muziek het meest troostend als het een sfeer oproept waarbinnen je over wezenlijke dingen kan praten. En de werkelijkheid is vaak bitterzoet. De mooiste dingen bereik je toch meestal door problemen te overwinnen, door risico's te nemen. Het irriteert me als mensen dat niet durven en het leven altijd maar veilig en lekker willen houden. Zo zit het niet in elkaar. In een goede song vindt dan ook een ontwikkeling plaats. In het eerste couplet zeg je nog: zo is het. In het tweede zing zing je al 'misschien'. En in de zogenaamde brug, een aparte melodische eenheid, is openlijk plek voor twijfel en vergissingen.

Op je laatste cd (To others to one) zing je 'I've been in the worng place long enough to know I'm in the right place now'. Leg eens uit.
Dat gaat voor mij heel erg over zangeres worden. Jarenlang werd mijn leven bepaald door wat ik heb meegemaakt in ons gezin. Mijn twee broers en ik hebben een ontzettend leuke jeugd gehad. We mochten veel, zaten in bandjes, hadden feestjes in de garage... Maar het had ook iets heel verdrietigs. Thuis werd veel gepraat en geanalyseerd. Mijn ouders waren humanisten, wat inhoudt dat je niet gelooft, maar het op een rationele wijze wilt hebben over zingeving. Ik miste het onnoembare. Het magische, de rituelen.
Het is heel gezond om af en toe eens flink bij de pakken neer te zitten. Dat vergeten mensen. Je kunt wel doen alsof je een vervelende situatie onder controle krijgt door er afstandelijk over te praten. Maar hoe voelt het eigenlijk als iets niet leuk is? Wat doet er precies pijn? Die instelling kreeg ik van huis uit niet mee. En daar is in muziek natuurlijk heel veel ruimte voor. Ik denk dat dat de reden is waarom ik ben gaan zingen. Het was een enorme ontdekking dat je daarin iets kon voelen. Het was rustig en prettig, iets wat helemaal voor mezelf was. Emoties zijn de kern van goede muziek.

Op je drieëntwintigste brak je door met je debuut-lp. Je kreeg allerlei aanbiedingen, maar werd depressief en sloef ze af.
Het goede van een depressie is dat je dan genadeloos eerlijk bent tegenover jezelf. Ondanks het succes wist ik dat ik nog geen muzikant was. Als een producer zei 'wat vind je van de bass drum?', dacht ik 'bass drum?
Waar hééft ie het over?'. Ik besloot dat ik maar een ding kon doen: leren. Ik wilde mensen ontmoeten die wisten wat ik dacht, wilde overal bij zijn. Dus vanaf toen ben ik nooit meer ingegaan op voorstellen waarmee ik veel geld zou verdienen of naar het buitenland kon. Want dat paste niet in mijn opleiding.
Het leverde je de titel 'Choosy' op. Een geuzennaam?
Absoluut. Ik heb ontzettend veel mensen voor de kop gestoten. Door te zeggen 'sorry, dit vind ik niet goed genoeg, hier doe ik niet aan mee.' Maar ik kan niet anders werken. Ik hoef niet zo nodig te presteren of van alles te bereiken. Maar ik ben natuurlijk wel degelijk ambitieus. Ik vind het belangrijk om de lat hoog te leggen. Om iets te doen waarvan je zelf denkt: zou ik het kunnen? Dat maakt het leven interessanter. En niet alleen op professioneel vlak. Ik houd niet van non-sfeer, zal ik maar zeggen. Ik wil de stemming niet domineren, maar grijp wel in als gesprekken me te oppervlakkig worden. Mijn leukste momenten zijn die met de band, als we voor of na een optreden aan tafel zitten. Dan vertellen de muzikanten over zichzelf of hun kinderen en denk ik: wat heerlijk dat ik speel met mensen met wie ik ook echt kan praten. Ik omring me bewust met dat soort mensen. En daar zijn vriendschappen uit voortgekomen die al jaren duren. Als ik tien jaar met iemand samenwerk, geef ik hem een horloge. Binnenkort wordt het tiende exemplaar uitgereikt.

Twee jaar geleden werd je pas echt een Bekende Nederlander. Je speelde een engel in de Joop van den Ende-musical Joe en scoorde twee hits met nummers die je oorspronkelijk opnam voor reclames. Storend dat je dan opeens 'ontdekt' wordt?
Nee, helemaal niet. Qua financiën kon ik dat succes natuurlijk goed gebruiken. Maar het is niet verslavend. Echt mooie dingen redden het commercieel gezien nu eenmaal waker niet dan wel. Kennissen hadden vroeger een lampenwinkel op de Nieuwendijk. Als ze gingen inkopen op een beurs en ze zagen een prachtige lamp, namen ze er maar twee van. Maar was het: 'oh wat afgrijselijk, hoe kun je zoiets lelijks maken', dan bestelden ze er gelijk dertig. Enige verhalen natuurlijk, maar zo zit het echt in elkaar. De massa zit niet te wachten op liedjes waarbij arrangement, bezetting, performance en geluid perfect in elkaar vallen.
Ook privé was dat een heftige periode. Je vriendin Antje greep in tijdens een ruzie in een supermarkt, kreeg een klap en belandde in het ziekenhuis. Tijdens de tien maanden waarin ze herstelde, ontdekte je naar eigen zeggen onvermoeder krachten. Welke?
Ik was eraan gewend om me door haar te laten helpen. Zij regelde altijd van alles voor me, reed me overal naar toe. Antje is de ideale assistent. Maar voor een relatie is dat natuurlijk niet zo goed. En nu kwam ik erachter dat ik veel dingen eigenlijk best zelf kan. Ik had de neiging om alles heel ingewikkeld te maken. Moest ik ergens afspreken. dan kon ik eindeloos tobben over de juiste plek. En dan wilde ik dat er ook lekker eten was, een goed koffiezetapparaat. Tegenwoordig ben ik er ontzettend trots op als ik de dingen simpel kan houden.

Je zei ooit: je moet het leven vieren. Hoe doe je dat?
Dat zou ik nu niet meer zo zeggen. Het woord 'moeten' heb ik afgelopen zomer namelijk geschrapt. Ik lag in het zwembad met mijn oppaskindje Emma, die inmiddels elf is. En zei riep de hele tijd dingen als (met kinderstemmetje, red.) 'jij moet je haar knippen. Jij moet je oksels scheren.' Tot ik er zo gek van werd dat ik gilde: 'ik moet niks. Maar ik mag alles.' Dat werd later nog een bevestigd in een lezing van Marie Louise, een verlichte vrouw uit Amsterdam-West. Zij zegt dat je ziel alleen luistert naar de waarheid. En de waarheid is volgens haar onvoorwaardelijke liefde. Dus als jij constant tegen jezelf zegt: je moet dit en je moet dat, wendt dat 'zelf' zich op een gegeven moment verveeld af van die nonsens.
Marie Louise zegt ook vaak: spiritualiteit in de praktijk, is je eigen innerlijke ouderschap voelen. Wat dat betreft leer ik veel van Emma. Ik heb nog boven haar wieg gehangen - ze is de dochter van mijn eerste vriendje - en houd ontzettend veel van haar. Zij is het kind dat ik zelf had willen hebben. Voor een kind ben je veel liever dan voor jezelf, je accepteert meer. Soms denk ik: als Mathilde jouw dochter was, hoe zou je dan met haar omgaan. En dan merk je dat je vaak te hard bent. Dat je jezelf geen rust gunt om dingen te verwerken.
Ben je nu een ander persoon dan toen je begon?
Ja, ik ben veel minder verlegen. Vroeger wist ik niet hoe ik de sfeer om me heen moest creëren die ik fijn vind. Nu probeer ik overal een feestje van te maken. Ik heb vaak een tafelkleed bij me, kandelaars, tarotkaarten... Niet om serieus en ingewikkeld mee te doen, gewoon voor de lol. Ik moet om mezelf lachen, maar doe precies wat ik wil. Iemand zei ooit tegen me: jij bent van de rijke eenvoud. En dat klopt wel. Stille armoede zou niks voor mij zijn, maar rijke drukte ook niet.

Toekomstmuziek
Ik heb ooit een cursus droomanalyse gedaan.
Op dezelde manier ga ik om met mijn mother
peace tarotkaarten: niemand hoeft me te vertellen wat ze betekenen, dat ontdek ik spelenderwijs.
Met vrienden en hun kinderen doe ik vaak tarot-
kwartet: de eerste kaart mag je zelf pakken en
uitleggen, de tweede kies je met je ogen dicht
en wordt geduid door de anderen, de derde mag
je cadeau doen, en de vierde blijft geheim.

Appeltje voor de dorst
Dit lepeltje heb ik altijd bij me. Ik kocht het zo
lang geleden in New York dat de rode verf van
de appel inmiddels is verdwenen. Ik ben een
reizend iemand en dan is het heerlijk als je
tussendoor even een yoghurtje of een avocado
kunt eten.

Niet storen
Het laatste half uur voor optredens wil ik graag
alleen zijn. Uitgerekend dan komen theater-
directeuren en andere mensen me nog even
gedag zeggen. Ik ben al herhaaldelijk in mijn
ondergoed aangetroffen. Daarom heb ik dit do
not disturb-kussentje gekocht, voor aan de deur.

Meten met twee maten
Als ik iets mooi vind, koop ik het vaak in tweevoud. Zo ook deze metronoom, die ik al zeker tien jaar heb. Onmisbaar tijdens repetities en studio-opnames.

Voorbeeldvrouw
Elisabeth Ooms, mijn oude zanglerares. Ik heb
bij haar gelest van mijn elfde tot mijn achttiende
en heb dus mijn hele pubertijd bij haar door-
gebracht. Als ik haar niet had ontmoet, was ik
denk ik te verlegen gebleven om zangeres te
worden. Zij was iemand die alle vrijheid nam
die ze nodig had, maar zich keurig kon
presenteren als de situatie daarom vroeg.

Drank
Champagne. Laatst zong ik in een club in New
York, waar een luidruchtig groepje jongens zat.
Na afloop kwamen ze naar me toe om zich te
verontschuldigen. Ze waren van het gerenom-
meerde hiphop-blad The Source en moesten
vergaderen. Als peace-offer kreeg ik een fles
van de lekkerste champagne die ik ooit heb
geproefd. Hij bleek meer dan tweehonderd
dollar te kosten.

Obsessie
Sinds ik ben gestopt met blowen, is dat eten. Ik roep weleens dat ze me mogen begraven tussen zoute pinda's en Cola light.

Ritueel
Picknicken op het podium met de jongens van
de band, mijn extra broers. Dat doen we al jaren
tijdens de soundcheck. Ik koop kaas, fruit,
nootjes en ansjovis, leg alles op een zilveren
schaal en zet die op een groot kleed.

Bij de tijd
Ik draag al jaren een horloge van Guess, gekocht op een vliegveld. Omdat ik nu zo vaak naar New York ga, heb ik pas nog maar een gekocht.
Ik draag ze allebei. Waar ik ook ben, ik weet
altijd hoe laat het is in mijn andere stad.

Musical
Ik zou graag eens meedoen aan Hello Dolly.
Het lijkt me leuk om niet alleen te zingen,
maar ook te acteren.

Maatje
Coco, mijn bouvier, is al bij me sinds ze een pup was. Inmiddels is het een grote, energieke hond
die me een beschermd gevoel geeft.
Onze wandelingen zijn onmisbaar voor innerlijke
rust. (NB Coco is november 2004 gestorven)

Verlangen
Slank zijn.

Uitspatting
Het huis dat ik huur in New Yor

Inspiratiebron
Dankbaarheid. Dat mis ik vaak in de Nederlandse showbusiness. Veel mensen zijn niet bezig met
leren en ervaren, maar met krijgen. Ik vind het
inspirerend als iemand dankbaar is voor wat hij
of zij meemaakt.

Instrument
Mijn stem. Niet omdat ik hem nou zo mooi vind,
maar omdat een stem zoiets veelzijdigs is.
Je kan ermee voelen en zijn, en daarmee kom
je veel verder dan met denken.

Minimalisme
Ik heb de neiging om veel te veel mee te nemen. Laatst heb ik besloten dat dat maar eens
afgelopen moet zijn. Dus draag ik nu kleinere
tassen. Ik heb twee van deze harige huisdier-
tasjes, een witte en een zwarte. Er past niet
meer in dan een mobiele telefoon, een klein
notitieblokje, creditcards en kleingeld.

Dagdroom
Klaar zijn met zingen. Ik kan soms heel erg
verlangen naar rust.

Rozengeur en maneschijn
Mijn slaapkamer heeft als thema rozen.
Ik heb een groen hemelbed, Italiaanse
bloemetjesgordijnen, Engels rozenbehang
en een Indiase bloemensprei. Ik vind
dat rozen fantastisch ruiken en zet vaak
geurolie neer.

Devies
Geen geslijm, geen gelul.
Gewoon werken.