www.mathildesanting.info

Haar gezicht is veranderlijk als de Hollandse luchten. Het verschiet van vriendelijk naar somber, slaat van stralend om naar onheilspellend. Als de zon doorbreekt, zet ze de ruimte - haar mooie nieuwe studio in een ouderwetse straat in Amsterdam -Zuid - in een gloed. Maar met Mathilde blijf je altijd voorzichtig. Het kan zó gaan onweren, en berg je dan maar.
De middag dat ik haar spreek is net bekend geworden dat Mathilde een van de hoofdrollen in de musical Joe gaat zingen. Ze lijkt verwonderd over alle aandacht; de impact van de spotlights van Joop van den Ende en de gevolgen daarvan voor haar carrière zijn nog nauwelijks tot haar doorgedrongen. Voor haar is Joe gewoon één van de drie projecten die dit jaar op het programma staan. Dus is ze relativerend, misschien ook wel door het vasten dat ze doet, voorafgaand aan haar verblijf in een kuuroord in Zeeland. 'Dit is de láátste keer dat ik het zo rigoureus ga aanpakken,' kreunt ze. 'Ik heb vorig jaar deze dezelfde kilo's al eens verloren en ben ze weer aangekomen, heb ze verloren en ben ze weer aangekomen. Oh, oh,oh.'
Kun je niet gewoon tevreden zijn met jezelf?
'Daar begin ik wel een beetje aan toe te komen. Maar ik heb nu eenmaal een beroep met veel camera's, en ik voel me toch altijd zelfverzekerder als ik nèt in maat 42 pas. Buiten mijn vak vind ik vooral comfort erg belangrijk: ik ben iemand die een week in hetzelfde loopt omdat dat toevallig het lekkerste zit op dat moment. Een tijd geleden had ik een outfit die ik zelf helemaal te gek vond, zodat mijn vriendin op een gegeven moment zei (ze fluistert): 'Kun je een keer wat ànders aandoen?' Die had me al weken in linnen gezien, hooguit met schone T-shirts eronder; ze werd er helemaal ziek van om de hele tijd zo'n beige vrouw te hebben.' Ze lacht smakelijk, ontspannen. De hemel breekt open.

Nu wil ik dansen
Ik moet denken aan de eerste keer dat ik haar sprak, een jaar of twaalf geleden. Het was net nadat de plaat van het meisje met de mooie stem en de synthesizer (de 'Elka') was ingeslagen als een bom. Binnen- en buitenlandse platenmaatschappijen trokken aan haar, en Mathilde gooide haar kont tegen de krib. Ze zat helemaal niet te springen om een gouden contract; ze wilde trouw blijven aan zichzelf, haar muziek. Het mediacliché 'moeilijke Mathilde' was in no time gevestigd.
Dat beeld heb je nooit meer helemaal van je af kunnen schudden.
Nadenkend: 'In feite gaat dat moeilijke over een hele korte periode in het begin.' Dan fel: 'Maar het gaat ook wel over een personality. Ik heb altijd al iets zelfverzekerds èn iets sombers gehad, en vanaf die periode zeker ook iets argwanends. Ik was behoedzaam, angstig ook ja. Absoluut. Dat speelde zeker mee.' Dan weer peinzend: 'Maar in de loop van de jaren is er veel veranderd. Dat heeft met persoonlijke groei te maken, maar ook omdat ik er altijd voor gezorgd heb dat mensen er niet aan kwamen met hun vieze vingers, aan mijn zingen. Daardoor heeft mijn muziek steeds vrij ongeschonden kunnen laten zien wat ik doormaakte. En zeker in de laatste jaren is het oude plezier er weer aan te pas gekomen. Daar heb ik ook wel aan gewerkt. De laatste jaren ben ik samen met Jan Kortie begonnen met workshops geven, gewoon voor amateurs, mensen die zingen tussen de schuifdeuren en in de badkamer. Want ik geloof dat mijn liefde voor het zingen àlle mensen die zingen omvat, ook al kunnen ze maar twee regels zingen. Dat is zo onschuldig. Terwijl wij, de muzikanten, de band, altijd zo productgericht zijn. Zingen is eigenlijk heel privé, heel close, en je mag er ook bij lachen. Ik vind het soms een beetje therapie zonder dat je zegt waar het over gaat.'
Had je dat nodig?
'Anderhalf jaar geleden zat ik midden in een periode waarin ik dacht: ik weet niet of ik wel onafhankelijk genoeg kan blijven met dat zingen. Of het me lukt om op dit niveau bezig te blijven. Misschien moet ik gewoon een tweede vak leren. Daar heb ik heel lang over nagedacht, net zoals ik al jarenlang denk dat ik er misschien mee op zal houden. Maar toen ik deze ruimte vond, heb ik besloten: ik blijf zingen. Alleen, ik wilde niet afhankelijk worden van een platencarrière of van optredens of zo, ik wilde me meer gaan focussen op eigen zangworkshops. En het vreemde is dat ik nu helemaal vol zit met optredens, tot half '98, Eerst met Luckybug, de tour met de band. Dan met de musical Joe. En daarna ga ik een gezamenlijk project doen met Anne Affourtit, een hele goede vriendin van mij. We hebben elkaar als dertienjarige meisjes ontmoet, en zij danste toen al en ik zong al. Nu gaan we samen met anderen een hele bijzondere voorstelling maken, met muziek en dans dus, en met Erwin Olaf als art director. Grip gaat het heten.'

Halleluja!
Dan de musical. Mathilde is blij met de rol, nieuwsgierig over wat gaat komen, relativerend over wat het teweeg brengt en kwaad op wie er kwaad van denkt. 'Oké, als je mij een jaar geleden blind had gevraagd: je krijgt een rol in een musical van Joop van den Ende, doe je het ja of nee, dan had ik nee gezegd. Toch vind ik het, van mij uit gezien, heel logisch dat ik het heb aangenomen: er is een aantal dingen dat deze musical anders maakt. Ten eerste is het een musical die nog niet bestaat. Hij wordt dus gemaakt, ik kan de rol maken en de rol wordt ook op mij gemaakt: dan is er een goede kans dat je ècht iets kunt neerzetten. Ik ben een engel, je hoort me ook vanuit het plafond, zodat je echt 'halleluja' denkt als je me opeens hoort. Het is een hoofdrol, maar een kleine, dus ik kan er mijn stem niet op stukzingen; óók erg belangrijk. En verder is het een heel goed creative team, een leuke cast, een mooi verhaal en het staat in Carré, dus ik hoef niet het hele land door. Dat waren zo'n beetje de redenen om het in eerste instantie te overwegen, en het in tweede instantie aan te nemen. Inmiddels heb ik er een paar liedjes van gehoord, en één liedje echt ingestudeerd. Was een mooi liedje.'
Wat gaf in al die redenen de doorslag om het te doen?
'Ik vind het voor mij gewoon absoluut het goede moment. En ik houd van musicals, zij het alleen de allerbeste, en die kan ik zo noemen: The Sound of Music, My Fair Lady, Mary Poppins, West Side Story. Mooie muziek, mooi verhaal, mooi geacteerd: het is toch een beetje de top van wat je kunt bereiken in de showbusiness. En ja, dan wil je toch op z'n minst een keer overwogen worden... Niet dat ik elke rol had aangenomen, maar deze kon ik absoluut niet laten liggen: een engel, verbinding tot stand brengen tussen hemel en aarde... En dan Joe, die piloot is, net als mijn vader, iemand die heel bepalend is geweest in mijn leven. Dat kan geen toeval zijn.'
Joop van den Ende heeft wel de reputatie alles zelf te willen regelen. Hoe combineert dat met jouw karakter?
'Alles gaat via Joop, alle beslissingen zijn aan hem, dat merk je meteen. En de musicals zijn zijn troetelkindjes. Ik zal me heus wel moeten schikken, ik zal ongetwijfeld wel wat stampvoetsessies krijgen. Maar ik verwacht ook veel van het team dat het gaat doen. Het is hetzelfde team dat You're the Top heeft gedaan, die prachtige productie met Willem Nijholt. Dus ik sta straks niet de hele dag met Joop te werken; ik werk met een choreograaf, met componisten, arrangeurs. Ik kan dingen zeggen, ik weet dingen, of ze me wel of niet passen. Alle knowhow die ik heb, alles wat ik kan doen, krijgen ze er gratis bij. Dingen als timing en frasering, laten horen waar je bent in een bepaalde zin, wanneer in een liedje het dubbeltje valt of wanneer je begint te twijfelen, dat zijn geen dingen die nieuw voor mij zijn. Ik hoef ook niemand te imiteren. Ik bèn gewoon die engel. Geweldig.'
Er zijn mensen die zeggen: Mathilde kiest voor het grote geld...
Donderwolken. 'Pfff. Nou ja... Dat vind ik zo kortzichtig... Alsof je vijftien jaar iets kunt doen, en daar dan opeens mee ophoudt. Ja, als het nou allemaal mislukt was, dan zou ik het me voor kunnen stellen... Mensen hebben altijd al het gevoel gehad van: waarom haal jij in Godsnaam de buit niet binnen. Maar geld zegt mij niks. Dat komt ook door mijn opvoeding, mijn ouders komen allebei uit Drente. En toen verhuisden we naar Amstelveen en kreeg mijn vader een topsalaris bij de KLM; dat vonden ze bijna overdréven. Al die vliegers die maar in villa's woonden en die boten hadden, daar zagen ze de lol niet van in. Vergeet niet dat mijn genen een eeuw geleden nog in een aardappelhutje zaten te poseren voor Van Gogh. Dus als ik dingen afwijs, denk ik: what's the big deal. Ik ben een vrijbuiter, ergens. Een nette vrijbuiter. En trouwens, ik ga Joe ook niet twee jaar doen, ik ga het drie maanden doen. Daarna ga ik weer door. De première voor de show met Anne Affourtit staat al.' Fluisterend: 'ik krijg het mooiste gedeelte. Ik doe Carré, ik zet die rol neer en dan moet ik gewoon weg.'
In interviews praat je niet over je privéleven.
'Nee.'
Over je liefdesleven.
'Nee.'
Of het gezin waar je uitkomt.
'Nee.'
Is dat taboe?
'Nou taboe... Ik sluit niet uit dat ik verander. Over sommige dingen waar ik niet over praat, zou ik best willen praten.
Zoals?
'Zoals waar ik vandaan kom. Thuis. Soms is het belachelijk om zo weinig van mezelf te verhelderen, maar er zijn andere mensen in het geding. Ik kan niet zomaar zonder hun toestemming over hen gaan praten. Al denk ik soms wel eens: mensen zouden dingen van mij veel beter kunnen plaatsen als ze het wisten. Want als je zoiets meemaakt in je jeugd, zo'n sterke ervaring, dan raak je dat ook nooit meer echt kwijt. Het blijft altijd een deel van je. In je jeugd en in dat onbedorvene zitten schatten verborgen, maar daar zit ook altijd weer dat oude verhaal. Dat kun je niet weggummen, dat bepaalt je. In die zin is het verleden een goudmijn: er zitten hele schitterende dingen, maar je moet wèl de mijn in.'

'Ik heb me nooit voor hem geschaamd'
Een paar weken later is alles anders. Ik tref haar, met groene sla en rode Spa, in restaurant Amsterdam. De vastenkuur heeft haar vruchten afgeworpen: behalve stukken slanker is ze ongelofelijk veel ontspannener. In strak zwart gekleed glimlacht en straalt Mathilde vanavond alleen maar. Ondertussen werpen serveersters bewonderende blikken richting ons tafeltje (het beste van het trendy etablissement), heeft de gerant onze reservering hoogstpersoonlijk op de overvolle lijst gewurmd en schuift Paul de Leeuw en passant nog even aan: 'Hoe gáát het met je?' Opeens besef ik het. De publiciteitsmachine van Joop van den Ende werkt inmiddels op volle toeren en in een paar weken tijd is Mathilde Santing, die heel Nederland al lang kende, een Bekende Nederlander geworden. Mathilde zelf beseft het ook.
'Het is bijna een vreemde ervaring,' zegt ze. 'Aan de ene kant maak ik steeds meer mee, en aan de andere kant voel ik me steeds rustiger. Het voelt niet als een stroomversnelling, maar alsof je in dieper water komt. En het vreemde is dat ik dat niet eng vind.'
Ook het familiegeheim is niet langer eng. Ze heeft besloten dat de tijd rijp is om te praten over haar vader, die psychotisch werd toen ze zeven jaar oud was.
'Het is in die vastenweek gebeurd. Toen ben ik gaan denken: je kunt je niet blijven verstoppen, je bent loyaal aan iets waar je niet meer loyaal aan hoeft te zijn. Ik heb mijn vader opgebeld en gezegd dat ik het ging vertellen. Hij vond dat niet leuk, maar ik vind dat er geen reden meer is om het geheim te bewaren. Hij heeft immers zijn carrière gewoon afgemaakt, hij is nu met pensioen. Wel ontkent hij dat het gebeurd is, praat nog steeds over 'overspannenheid'. Maar dat is een kenmerk van de ziekte: zelf niet vinden dat je ziek bent.'
Ben jij er zelf bang voor?
'Ik ben er bang voor geweest. Ik weet nu: als je op rare tijdschema's leeft, soms vijf nachten niet slaapt, er ook nog èchte stress bij krijgt van dingen die je emotioneel niet aankunt, dan kan de meest stabiele mens van de wereld in een psychose raken. Dat is helemaal niet zo moeilijk. Het eerste begin is best lekker trouwens. Een beetje high: alles rijmt, alles klopt. Zo van: dit is een witte deur en jij bent in het zwart gekleed, en net zag ik ook al ergens een plaatje van een zebra. Alles valt in elkaar, en dat kan ontzettend inspirerend zijn. Dus met het begin ervan heb ik zeker vriendjes gesloten, maar ik ben nooit zover geweest dat ik medicijnen moest slikken. Al wordt het minder leuk als je vriendin je aankijkt met een blik van: nu volg ik je niet meer...'
'En vergeet niet dat zingen stressvol is. Zangeres zijn is, net als piloot zijn, aan de buitenkant een waanzinnig interessant beroep, het heeft ook een romantische status. Alleen, door wat mijn vader is overkomen, heb ik geleerd hoe makkelijk die status onderuit gehaald kan worden. Het is zo'n bitterzoet spel... Het is zogenáámde veiligheid; in het echt kun je heel snel gediskwalificeerd zijn. Daarom is status voor mij mijn hele leven lang al een loos iets. Dus ik ben Mathilde Santing? Leuk om te gebruiken, leuk om mooie kleren bij aan te trekken. Maar het zijn de stomste mensen die erop geilen.'
Er zijn mensen die er een mensenleven over doen om daar achter te komen.
'Ik wist het al heel vroeg. Misschien ook omdat ik een heel bijzondere band had met mijn vader, ik wist precies wat er in hem omging. Ik had zoveel medelijden met hem. Het was ook niet zozeer de gebeurtenis op zich die zo erg was, maar meer de impact ervan. Want die psychose heeft helemaal niet zolang geduurd. Maar daarna was het leven voor mij nooit meer hetzelfde.'
Tijdens ons eerste gesprek zei je dat het beroep van je vader heel bepalend is geweest voor je leven.
'Hij was een heel serieuze piloot, dat moet je ook zijn als je piloot bent. Als je zegt dat je het vliegtuig gaat controleren, kun je niet alleen maar een sigaret gaan roken. Dus dat zit bij mij in mijn systeem: je best doen is echt je best doen, en niet alleen maar zèggen dat je je best doet. Dat geldt niet alleen voor een piloot, vind ik, maar ook voor de bakker en de schoonmaker, ook al stort er bij hen niet meteen een vliegtuig neer. Daarom ben ik een heavy chick geworden. Ik neem de dingen zwaar op.'
Heb je je geschaamd voor wat je vader is overkomen?
'Ik heb me nooit voor hem geschaamd. Daarvoor was ik te trots op hem, en te trots op alle mensen die dit soort dingen overkomt. Voor mij zijn dat mooie, gevoelige mensen. Ik zie het ook niet als ziek; het hóórt bij het leven. Al werden de voegen helemaal uit ons bestaan gehaald. Nee, hij was niet opeens onredelijk tegen ons. Hij kreeg iets onberekenbaars, maar hij bleef wel die goede, goedbedoelende man. En hij heeft zich er doorheen gevochten. Ik denk dat dit nu ook wel weer een opening is om het contact weer wat te verbeteren, want dat was niet meer zo goed. Maar hij zei dat hij naar de musical zou komen kijken.'

Dan is het tijd om te gaan. Op weg naar de tv-studio, opnames, een nieuw interview, een nieuw liedje uit Joe. Vriendin Antje komt haar halen, door Mathilde even daarvoor 'een ontzettende leuke geliefde' genoemd. 'Een uitzonderlijk leuk iemand, een heel natuurlijk iemand op wie allemaal leuke mensen af komen. Iemand die altijd in jouw corner is, dat is wel fantastisch, dat kan ik best gebruiken af en toe. Het geeft een basis, waardoor je het gevoel krijgt dat je meer risico's kunt nemen. Al denk ik ook wel eens dat je die hulp van boven krijgt. Het gevoel dat het niet meer toevallig is dat alles op dezelfde plek en tijd samenvalt. Net als nu: mijn nieuwe oefenruimte, de Luckybug-tour, de rol in Joe, subsidie voor een nieuw project. Eigenlijk ben ik een enorme geluksvogel.'
Is er dan niet een klein stukje Mathilde dat vindt dat ze dit nieuwe succes eigenlijk verdient?
'Ik denk wel dat een gedeelte van mij zo denkt. Die ijdelheid zit erbij, die moet er ook bij zitten. Maar daar praat ik niet graag over. Daar ben ik weer te gesloten voor.'